Gaye Yılmaz Yazdı / 7 Sanat ile Yaratıcı Drama – Oyun Tabanlı Eğitim

Değerli yaratıcı drama eğitmenlerimizden Gaye Yılmaz Eğitim Dünyası Dergisi olan Derin Maarif’te yaratıcı drama ve oyun tabanlı eğitim konulu yazısı yayınlandı. Derin Maarif dergisinin tamamını okumak ve bilgi almak sizlerde linke tıklayarak erişebilirsiniz.
Derin Maarif 12.Sayı

7 Sanat ile Yaratıcı Drama


En başta  “ Drama ve Yaratıcı Drama nedir? ” sorusu ile başlayabiliriz. Ve bu ikisi arasındaki farkdan bahsetmek gerekir. İki terim aynı gibi görünse de ikisi arasında farklılıklar vardır ve birbirleri ile çok fazla karıştırılır.


Drama Eski Yunancada “oynamak” bir şey yapmak” anlamına gelen “Dran” kelimesinden türetilmiştir. 


Drama ; bir durumdur , yapmak, etmek, eylemek anlamına gelir. Tiyatroya yakın bir terimdir. Dramanın çeşitleri arasında Psikodrama, Sosyodrama, Yaratıcı Drama ve Eğitici Drama’dır. Drama ve Yaratıcı Drama farklı terimlerdir.


Yaratıcı Drama ; bir grubu oluşturan üyelerin yaşama deneyimlerinden yola çıkarak, bir amacın, düşüncenin doğaçlama, rol oynama (rol alma) gibi tekniklerden yararlanarak, canlandırılmasıdır. Yaratıcı drama yazılı bir metne sahip değildir ve sahneleme zorunluluğu ve kaygısı olmadığı için bu ismi almıştır. Yaratıcı dramanın bir uygulaması ve bir süreci vardır. 


Yaratıcı Dramadan bahsederken hiç şüphesiz ki İnci San’dan bahsetmek gerekir. Yaratıcı dramanın bir eğitim metodu olarak okullarda uygulamaya girmesi icin uzun yıllar mücadele vermiştir. Birçok eğitim, makele, panel ve kitapları vardır. 


Prof. Dr. İnci San “Doğaçlama ve role bürünme gibi tiyatro ya da drama tekniklerinden yararlanılan bir grup içindeki bireylerin; bir yaşantı, olay, fikir, eğitim ünitesi, soyut kavram ya da davranışı eski bilişsel örüntülerin yeniden düzenlenmesi yoluyla gözlem, deneyim, duygu ve yaşantıların gözden geçirildiği ‘oyunsu’ süreçlerde anlamlandırılması, canlandırılmasıdır “  ( San, 1996: 3)


Yaratıcı Drama eğitim süreçlerine dahil edildiğinde kalıcı öğrenmenin kapılarını açar. Yaratıcı Drama bütün duyu ve duygulara hitap ettiği için kalıcı izler bırakıyor. Öğrenmede ne kadar duyu organları kullanılırsa o kadar çok kalıcı bilgi elde edilebiliyor. Bilimsel araştırmalar insanların hem yapıp hem de anlattıkları bir şeyin %90’ını hatırladıklarını ortaya koymuşlardır. Klasik öğrenmede ezbere dayalı bir eğitim varken , yaratıcı drama bu eğitim modeli ile gücünü birleştirerek öğrenciye yaşayarak, deneyimleyerek öğretiyor. Ve bu sayede öğrendiklerinin daha kalıcı olmasını sağlıyor.


Yaratıcı Dramanın iletişim becerilerini geliştirir. Dört temel dil becerisini ( konuşma, dinleme, okuma, yazma ) kazandırır, dilin kullanım alanlarını ve kalitesini zenginleştirir.Kendine güven duyma, karar verme becerilerinin gelişmesini sağlar.Duygunun sağlıklı bir şekilde boşalımından yararlanmayı sağlar. Hissettikleri öfke, korku, kaygı, kıskançlık, dargınlık gibi duygularını bu temaların ifade edildiği oyunlarda rol alarak boşaltabilir ve gerilimden kurtulabilirler. Gerçek hayatta karşılaşabileceği durumları yaratıcı drama esnasında hata yapma korkusu olmaksızın yeni davranışlar geliştirir. Çocuğun eleştirel düşünme yeteneğinin gelişmesine katkıda bulunur. Böylece çocukta olay, olgu ve kavramları bir mantık süzgecinden geçirme yeteneği oluşur ve kendisine sunulan her şeyi olduğu gibi kabullenmeden araştırıcı olmaya yönelir.Kendini ifade edebilme yeteneği kazandırır.


Yaratıcı Drama insanlığı yaratıcılığa yöneltir. Eylem ve ona dayalı olarak oyunlar kurma ve bu oyunları ufak senaryoları yazma ve doğaçlama ile birlikte grupla deneyimletir. Yaratıcılık ve farkındalık çok önemlidir. 
Yaratıcı Dramanın kendi yapısında bazı aşamaları vardır. Bu aşamalar Isınma, Oyun, Etkinlik, Doğaçlama, Oluşum ve Değerlendirmedir.
        Yaratıcı Dramanın aşamalarından olan Oluşum aşaması çok önemlidir. Bu aşama doğaçlamaya bağlı olarak gelişen bir aşamadır.




    Oluşum aşamasında bir sanat ürünü taslağı (resim, şiir, öykü, karikatür vb.) ortaya çıkabilir. Ortaya çıkan ürün ne olursa olsun, her şeyin kabul gördüğü ve onaylandığı bir süreç yaşanacağı için çocuğun mutlu olacağı sonuçlar elde edilecektir. 


   Çocuk yaratıcılığı geliştikçe kendini daha iyi ifade edebilir. Kabul edildiğini gördükçe de özgürlük ve özgüvenle yaratıcılığını ön plana çıkarabilir. Çocuk çok iyi resim yapamayabilir , zaten amaç kusursuz resimler yapmak değildir , yaptıkları ona özgün yaratıcı üründür ve çok değerlidir. Müzikten anlamayabilir ama oluşum içerisinde kendini keşfedebilir belki de içindeki yaratıcılığı keşfeder. Belki ileride bu ufak buluşma sayesinde bir ressam, şair veya bir müzisyen olabilir. Sanat alanlarını kullanabilir hale gelir.


     Sanat ; insanın var olduğu günden beri vardır. Sanata bakış açımın ,yaşam biçimlerimiz sanata olan bakışımızı değiştirmiştir. İnsanlığın geçmişte sanat ile buluşması en eski tarihe dayanır. İnsanlık ilk olarak mağara duvarlarına avlanmak istedikleri hayvanın resimlerini çizerek başladı. Sonra sanat her dönemde biraz daha evrimleşmiştir.


Sanat sözcüğü genelde görsel sanatlar anlamında kullanılır. İlk toplumlarda sanatın büyüden ortaya çıktığı öne sürülmüştür. Resim ve heykeller büyüsel amaçlar için kullanılmış. Sanat, insanlık tarihinin her döneminde var olan bir olgudur. 


     Tolstoy, “İnsanın bir zamanlar yaşamış olduğu duyguyu kendinde canlandırdıktan sonra aynı duyguyu başkalarının da hissedebilmesi için hareket ses çizgi renk veya kelimelerle belirlenen biçimlerle ifade etme ihtiyacından sanat ortaya çıkmıştı” demektedir.


    İnsanın içindeki o yaratma hissi yaratıcı drama ile bütünleşiyor. Sanatın bu 7 dalı neredeyse çoğu hep ders planlarında kullanılır. Müzik, resim heykel çalışmaları vb.


   İnsanlık var olduğundan beri sanat yapma yollarını her zaman aramış , mecraları değişmiş ve dallara ayrılmıştır.




İşte genel olarak kabul gören 7 sanat dalı:


1- RESIM VE HEYKEL




En eski sanattır. İnsanoğlu en eski yıllarda mağaralarında resim yapıyordu. Görsel sanatlar olarak adlandırılır.


2-MÜZIK
Birtakım duygu ve düşünceleri belli kurallar çerçevesinde uyumlu seslerle anlatma sanatı; bu biçimde düzenlenmiş seslerden oluşan eserlerin okunması veya çalınması olarak tanımlanır.


3- TIYATRO
Tiyatro, Yunanca, görülen veya bakılan yer. Sahne anlamına gelen “Tea” kelimesinden türemiştir. Tiyatro yerine drama, dram veya dramatik tür kelimeleri de kullanılmaktadır. Yaygın hümanist bir deyişle “tiyatro; insanı, insana, insanla, insanca anlatma sanatı”dır.


4- DANS
Dansın belli bir tanımı olmamakla beraber uzay boşluğunda yapılabilecek sonsuz hareketler bütünü olarak ele almak yanlış olmaz. Yaşamı, insanı, mitolojiyi, kültürleri estetik figürlerle yansıtır.


5- EDEBIYAT
Olay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatıdır edebiyat. Şiir, roman, öykü gibi alt dallara ayrılır. Ruhu güzelleştirmenin yanında olgunlaştırma gibi bir özelliği de vardır.


6- YAPI (MIMARI)
Barınmak veya başka amaçlarla kullanılmak için yapılmış her türlü mimarlık eseri, bina. Tanımı sanatı hatırlatmasa da sanatsal özellikleri bulunan yapılarımız çok fazla ve oldukça güzeldir. Mimaride “estetik” ana amaçtır.


7- SINEMA
7 sanat içinde en genç olanı… Güzel sanatların dalı olarak yansıtılmaya uygun olan filmleri gerçekleştirme ve yaratma sanatı, beyaz perde. İnsana, hayata dair her şeyin olduğu, diğer sanatların bir karışımı olan sinema, “yedinci sanat” adıyla da meşhurdur.


Sanatla kalmanız dileği ile … 




Resim Konulu 
Yaratıcı Drama Örnek Planı 


DERS : Yaratıcı Drama ( 1 )
KONU : Resim – Çizgi
SINIF SEVİYESİ : İlkokul 2
ÇALIŞMA SÜRESİ : 90 dk.
KATILIMCI SAYISI : 16 Kişi
YÖNTEM-TEKNİK : Doğaçlama, Öğretmenin role girmesi, Rol oynama
ARAÇ GEREÇ : A4 Kağıtları, tahta karıştırıcılar, Yapıştırıcı, Picasso ve


Miro resimleri


AMAÇ : Resimde çizgilerin önemini ve anlamını kavramak
KAZANIM : 1. Yakın çevresinde ve doğada gördüğü çizgileri söyler.
2. İncelediği sanat eserlerinde çizgilerin anlamlarını fark
eder.
3. Çalışmalarında farklı çizgi değerlerini kullanır.


Hazırlık
Sınıf drama çalışması için hazırlanır. Öğretmen yerlere örgü iplerden
düz çizgiler yapıp bant ile yapıştırır. Ayrıca bir sonraki oyunda
oynatacağı gazoz kapağı oyunu için örgü iplerden ağri çizgileri yine
örgü iplerden yapılır. Duvarlara öğretmenin önceden hazırladığı Pablo
Picasso’nun örnek eserleri duvarlara asılır. Müzik hazırlanır.


Isınma
Öğrenciler serbest yürüyüşlere başlar. Bir süre sonra öğretmenin
yönergesi ile birlikte “Bugün İspanyol ressam Picasso’nun resim sergisi
var ve oraya gitmek için yola çıkıyoruz. Yolda yürürken yerde
gördüğünüz düz çizginin tam üzerinden yavaş bir şekilde yürüyoruz.”
“Şimdi hızlı bir şekilde çizginin tam üstünden yürümeye çalışıyoruz.”
“Resim sergimiz karşı kaldırımda ve oraya ulaşmak için yaya
geçidinden dikkatli bir şekilde geçiyoruz” ve resim sergisinden içeriye
giriyoruz.


Oyun
Gazoz Kapağı Oyunu, Öğretmen grubu sayma yöntemi ile birlikte 2
gruba ayırır (1,2) Yerde önceden hazırlanmış eğri ip başlangıç
çizgilerine takım oyuncuları arka arkaya sıralanır. Ve ilk atışı yapacak
öğrenci gazoz kapağı veya pet şişe plastik kapaklarda olur iki çizginin
ortasına yerleştirilir. Öğrenci işaret ve başparmağı ile ya da başparmağı
ve orta parmağı ile vuruş yapar. Bitiş çizgisine kadar çizgilerin dışına
çıkmadan götürmeye çalışır. Eğer çizgiyi geçerse baştan başlamak
zorundadır. Hangi takım önce bitirirse o takım alkışlanır.


Doğaçlama
Grup sayma yöntemi ile 3’e ayrılır. Resim sergisinde doğaçlama
yapılmaları istenir. Roller dağıtılır.
1. gruba Anne, baba ve çocuklar,
2. gruba İş arkadaşlarınız ile beraber sergiye gidiyorsunuz,
3. gruba ise Öğretmen ve öğrenciler sergiye katılacak denir ve
doğaçlamaları istenir.


Oluşum
A4 kağıtları, örgü ipleri, ince kesilmiş renkli kağıtlardan kendi çizgi
resimlerini yapmaları istenir.


Değerlendirme
1. Doğada ve şu anda çevrenizde gördüğünüz çizgileri söyleyebilir
misiniz?
2. Oluşum aşamasında yapılan resimler hakkında konuşulur.
3. Picasso’nun ve Miro’nun eserleri değerlendirilir.
1+