Geleneksel Oyunlar Yazı Dizisi – Hindistan’dan Anadolu’ya Peçiç

Peçiç bize has bir oyun değil aslında. Hindistan’ın geleneksel oyunları arasında yer alıyor. Yıllar önce İpek Yolundan geçen tüccarlar ya da gezginler vasıtasıyla dünyanın birçok yerine ulaşmış olmalı. Anadolu’da fazla yayılmamış. Kahramanmaraş-Gaziantep civarı dışında oynandığını hiç duymadım.

Hintliler oyundaki en büyük sayı olan 25 anlamında paçis diyorlar bu oyuna. Bize geçerken 25 denmemiş. Asıl ismi anlamı bilinmeden korunmuş; ancak dilimizi zorladığı için ufak değişikliklere uğramış. Maraş’ın farklı bölgelerinde pepiç, petiç gibi değişik isimlere  de rastlayabilirsiniz.Özellikle Gaziantep ve Kilis’te altın günlerinde bile oynuyor yaşlı teyzelerimiz. Ne kadar tatlı değil mi?

Detaylı bir şekilde inceleyelim ne dersiniz?

Peçiç Nasıl Oynanır?

1- Masa başı, İki takımlı müsabakadır. 2 veya 4 kişiyle oynanır.

2- Malzemeler: 4’erden 8 adet taş/boncuk/fasülye; bezden veya kartondan hazırlanmış oyun platformu; 6 adet eş büyüklükte deniz kabuğu.

3- Çarpı biçiminde olan oyun platformuna taraflar karşılıklı olarak oturur. Her bir kişi veya takımın (en fazla 2’şer kişiden oluşan) 4’er tane taşı vardır. Taşları oyuna sokabilmek için 25 veya 12 atmak gerekir (bkz. aşağıda sayıların/atışların anlamı). 4 taşı da oyuna sokmak için her biri için bu atışların yapılabilmiş olması şarttır.

4- Taşlar atış sonucu elde edilen sayı kadar ilerlerler. Oyun platformundaki her bir diktörtgen köşenin (çarpının dört dikdörtgen bileşeni 3 şerit halinde karelere bölünmüştür) iki köşe karesinde ve onların 2 altında yer alan karelerde çarpı işareti bulunmaktadır. Bu çarpılar korunma alanlarıdır ve taşların orada bulunmaları halinde kırılamayacaklarına işaret ederler. Kırılmak taşın rakip tarafından oyun dışına atılması ve oyuna en baştan başlaması demektir ve çarpılı olmayan karelerde yer alan bir taşın bulunduğu yere rakibin kendi taşını getirmesi ile olur.

5- Oyun platformunun dış çeperinde yer alan ve karelerden oluşan şerit boyunca taşların ilerletilmesi ile sürdürülür. Taşına bir tur attırarak başladığı kareye getiren taraf, onu orta şeritten içeriye doğru ilerletmeye başlar. Taş ortada yer alan boş/büyük kareye ulaştığında kurtulmuş olur. tüm taşlar için aynısı rakip taraftan önce gerçekleştirildiği vakit oyun kazanılmış demektir.

6- Sayıların/atışların anlamı: 25 (6 deniz kabuğunun da kapalı-şişkin tarafı yukarıya gelecek şekilde atılması ile elde edilir, 25 atmak kişiye 1 kare daha ilerleme ve bir kez daha atış yapma hakkı verir. +1 opsiyoneldir, bir kez daha atış yapmak zaruridir); 12 (6 deniz kabuğunun yalnızca birinin kapalı gelmesi ile elde edilir. +1 ve tekrar atış bu durumda da geçerlidir. 3 kere arka arkaya 12 veya 25 atılması halinde kişi toplam ilerleme hakkını kaybeder ve bir sonraki atışta gelen sayı kadar ilerlemek durumunda kalır. örnek: Kişi 12 atmış olsun; bir kez daha atma hakkı kazanacak.takip eden atışında da 25 atmış olsun bir kez daha atma hakkına sahip olacak, bu durumda 25 veya 12 atması halinde tüm sayılar silinir ve takip eden atışta gelen sayı kadar ilerleme hakkı olur); 8 (tüm deniz kabukları açık geldiğinde hak kazanılan ilerleme sayısıdır. 8’de +1 hakkı vardır, fakat bir atış daha yapma hakkı yoktur.); 2 (2 deniz kabuğunun kapalı gelme durumudur, yalnızca iki kare ilerlenir); 3 ( 3 deniz kabuğunun kapalı gelme durumudur, yalnızca üç kare ilerlenir); 4 ( 4 deniz kabuğunun kapalı gelme durumudur, yalnızca dört kare ilerlenir).

7- Oynama hızına bağlı olarak değişmekle birlikte, bir tur ortalama 2 saat sürmektedir.

8- Oyun platformunun türlü renk ve desendeki varyasyonları internette satılmaktadır. Ancak orjinaline uygun olarak el yordamıyla dikilmiş olanları makbuldur, taşıması, saklaması karton/kutu versiyonlarına göre daha kolaydır.Eşit boyut ve biçimde deniz kabuğu ise boncuk satan dükkanlarda bulunabilir.

9- Oyunun, kızma biraderle benzerliği dikkat çekicidir. Çarpılarla belirlenen dokunulmaz alanların bulunduğu yerler değişebilir. Kurallar hafıza zorlanarak ve aile büyüklerine anlattırılarak yazılmıştır. Farklı ükelerde farklılıklar gösterebilirler

Penk ve Kubur
Peçiçte Sayı Sistemi
Peçiç ve Matematik

Yazar Hakkında: Esra Karaduman Kimdir?

3 Ocak 1993’te Gaziantep’te dünyaya geldi.2016 yılında Kilis 7 Aralık Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünden mezun oldu.Üniversite yılları boyunca TEGV,TEMA ve LÖSEV gibi STK’larda gönüllü olarak çalıştı.Gönüllü Öğretmenlik projelerine katılarak dezavantajlı bölgelere gidip ücretsiz eğitimler verdi.2015 ve 2016 yıllarında Genç TEMA Başkanlığı yaptı.Çocukluk hayali olan EŞİT-İM (Eşit İmkanlar) Projesini 2017 yılında başlatarak 7 binden fazla çocuğa ulaştı.Uluslararası bir dernekte temsilcilik görevi aldı.TEMA Vakfı İklim İçin Kadın Liderler projesinde görev aldı.Bir çok girişimcilik eğitimi aldı.2019 yılından itibaren Oyun&Oyunlaştırma konularında çalışarak oyun kongrelerinin düzenlenmesine önderlik etti.Şu an Gamfed Türkiye ekibinde yer alıyor ve bir çok kişiye oyunlaştırmayı aşılıyor.Geleneksel oyun haritaları çıkarıyor,ahşap eğitim materyalleri tasarlayarak bilim kutuları hazırlıyor.

1+